Thoái hóa khớp gối: dấu hiệu sớm và cách giữ khớp linh hoạt

Đau mỏi đầu gối khi leo cầu thang, khó khăn khi ngồi xổm, nghe tiếng "lục cục" khi cử động… là những phàn nàn rất thường gặp ở người trung niên và cao tuổi. Thoái hóa khớp gối không thể "đảo ngược" hoàn toàn, nhưng có thể làm chậm tiến triển và giảm đau đáng kể nếu chăm sóc đúng cách.

Thoái hóa khớp gối là gì?

Bề mặt các đầu xương trong khớp gối được bao phủ bởi lớp sụn trơn láng, giúp khớp chuyển động nhẹ nhàng. Theo thời gian, lớp sụn này mỏng dần, bị bào mòn; dịch khớp giảm; xương dưới sụn có thể mọc gai. Hậu quả là khớp bị đau, cứng và giảm khả năng vận động.

Dấu hiệu nhận biết

Ảnh minh họa: Αλέξανδρος Μαμουνής / Pexels

• Đau gối khi vận động: đi lại nhiều, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống; đau giảm khi nghỉ ngơi
• Cứng khớp buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu, thường dưới 30 phút
• Tiếng lạo xạo, lục cục khi cử động gối
• Khớp sưng nhẹ
• Giai đoạn muộn: hạn chế co duỗi gối, chân có thể bị biến dạng (vòng kiềng)

Ai dễ bị thoái hóa khớp gối?

• Người trên 45–50 tuổi
• Phụ nữ, đặc biệt sau mãn kinh
• Người thừa cân, béo phì: mỗi kg cân nặng dư thừa làm tăng áp lực lên khớp gối khi đi lại
• Người lao động nặng, thường xuyên mang vác, ngồi xổm
• Người từng bị chấn thương gối, rách sụn chêm, đứt dây chằng

Cách chăm sóc khớp gối mỗi ngày

1. Duy trì cân nặng hợp lý

Giảm cân là một trong những biện pháp hiệu quả nhất giúp giảm đau gối ở người thừa cân.

2. Vận động đúng cách

Vận động giúp nuôi dưỡng sụn và tăng sức mạnh cơ đùi – "tấm đệm" bảo vệ khớp gối. Nên chọn:

• Đi bộ trên mặt phẳng, đạp xe, bơi lội, đi bộ dưới nước
• Bài tập tăng sức mạnh cơ đùi: ngồi trên ghế, duỗi thẳng chân và giữ 5–10 giây, lặp lại 10 lần mỗi bên
• Tập dưỡng sinh, thái cực quyền

Nên hạn chế: leo núi, leo cầu thang nhiều, ngồi xổm, quỳ gối, chạy nhảy trên nền cứng.

3. Chế độ ăn hỗ trợ xương khớp

• Thực phẩm giàu canxi: sữa, sữa chua, tôm, cua, cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ, rau lá xanh đậm
• Cá béo (cá hồi, cá thu, cá trích) cung cấp omega-3
• Rau củ, trái cây nhiều màu sắc
• Hạn chế rượu bia, đồ ngọt, đồ chiên rán

4. Bảo vệ khớp trong sinh hoạt

• Dùng ghế ngồi có độ cao vừa phải, bồn cầu thay cho xí xổm
• Dùng gậy khi đi lại nếu đau nhiều
• Chườm ấm khi khớp đau mỏi; chườm lạnh khi khớp sưng nóng
• Mang giày đế mềm, vừa chân

Khi nào cần đi khám?

• Khớp sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội
• Đau không giảm khi nghỉ ngơi hoặc đau về đêm
• Khớp bị "kẹt", không duỗi thẳng được
• Kèm sốt, sụt cân
• Đau gối sau chấn thương

Không nên tự ý tiêm khớp, dùng thuốc giảm đau kéo dài hoặc thuốc không rõ nguồn gốc vì có nguy cơ gây hại cho dạ dày, thận và nhiễm trùng khớp.

Hỗ trợ khớp vận động linh hoạt

Glucosamine, chondroitin và một số dưỡng chất khác thường được bổ sung với mục đích hỗ trợ sụn khớp. Ja. Joint Flex hỗ trợ làm trơn ổ khớp, giúp khớp vận động linh hoạt. Với người cần bổ sung canxi cho xương chắc khỏe, có thể tham khảo Ja. Calci Nano.

Câu hỏi thường gặp

Bị thoái hóa khớp gối có nên đi bộ không?

Có, nhưng nên đi bộ vừa sức trên mặt phẳng, tăng dần thời gian. Nếu đau tăng sau khi đi, hãy giảm cường độ và hỏi ý kiến bác sĩ về bài tập phù hợp.

Tiếng lục cục ở khớp gối có đáng lo không?

Tiếng kêu đơn thuần, không kèm đau hay sưng thường không đáng lo. Nếu tiếng kêu đi kèm đau, sưng hoặc hạn chế vận động, nên đi khám.

Thoái hóa khớp có chữa khỏi hoàn toàn không?

Hiện chưa có cách làm sụn khớp trở lại như ban đầu. Mục tiêu điều trị là giảm đau, duy trì vận động và làm chậm tiến triển của bệnh.

Tài liệu tham khảo

• NHS – Osteoarthritis: https://www.nhs.uk/conditions/osteoarthritis/
• MedlinePlus – Osteoarthritis: https://medlineplus.gov/osteoarthritis.html