Tiểu đêm ở người cao tuổi: nguyên nhân và cách cải thiện giấc ngủ

"Đêm nào cũng phải dậy đi tiểu 3–4 lần, ngủ lại rất khó" là lời than phiền của rất nhiều ông bà. Tiểu đêm không chỉ khiến người cao tuổi mất ngủ, mệt mỏi vào ban ngày mà còn làm tăng nguy cơ té ngã khi đi lại trong bóng tối – một trong những tai nạn nguy hiểm nhất ở tuổi già.

Thế nào là tiểu đêm?

Tiểu đêm là tình trạng phải thức dậy từ 2 lần trở lên mỗi đêm để đi tiểu. Thỉnh thoảng dậy một lần là bình thường, đặc biệt khi uống nhiều nước buổi tối. Tình trạng này trở nên phổ biến hơn theo tuổi tác.

Vì sao người cao tuổi hay bị tiểu đêm?

Ảnh minh họa: Ron Lach / Pexels

• Thay đổi theo tuổi: cơ thể tiết ít hormone chống bài niệu vào ban đêm, nên thận tạo nhiều nước tiểu hơn khi ngủ; bàng quang giảm dung tích và đàn hồi
• Phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới: gây tiểu khó, tiểu không hết, tiểu nhiều lần
• Bàng quang tăng hoạt, sa bàng quang ở phụ nữ, nhất là sau mãn kinh
• Bệnh lý: đái tháo đường, suy tim, bệnh thận, nhiễm trùng tiểu
• Thuốc: thuốc lợi tiểu, nhất là khi uống vào buổi chiều tối
• Thói quen: uống nhiều nước, trà, cà phê, rượu bia vào buổi tối
• Phù chân: dịch tích ở chân ban ngày sẽ trở về tuần hoàn khi nằm, khiến thận tạo thêm nước tiểu ban đêm
• Rối loạn giấc ngủ: ngưng thở khi ngủ, mất ngủ

Theo y học cổ truyền, tiểu đêm ở người cao tuổi thường liên quan đến thận khí hư, "thận kém" làm giảm khả năng kiểm soát bàng quang.

Thói quen giúp giảm tiểu đêm

1. Uống đủ nước vào ban ngày, giảm lượng nước 2–3 giờ trước khi ngủ. Không nên nhịn uống nước cả ngày vì dễ gây mất nước, táo bón, nhiễm trùng tiểu
2. Hạn chế trà, cà phê, rượu bia vào buổi chiều tối
3. Đi tiểu ngay trước khi lên giường
4. Kê cao chân 1–2 giờ vào buổi chiều nếu bị phù chân
5. Hỏi bác sĩ về giờ uống thuốc lợi tiểu, có thể chuyển sang uống buổi sáng
6. Tập cơ sàn chậu (bài tập Kegel) để cải thiện khả năng kiểm soát bàng quang
7. Giữ ấm cơ thể khi trời lạnh

Phòng té ngã khi đi tiểu đêm

• Lắp đèn ngủ hoặc đèn cảm ứng trên lối đi từ giường đến nhà vệ sinh
• Dọn sạch vật cản, thảm trơn trên lối đi
• Lắp tay vịn trong nhà vệ sinh
• Ngồi dậy từ từ, ngồi ở mép giường 1–2 phút rồi mới đứng lên
• Có thể để bô hoặc bình tiểu cạnh giường nếu đi lại khó khăn

Khi nào cần đi khám?

• Tiểu đêm từ 2 lần trở lên kéo dài, ảnh hưởng giấc ngủ
• Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu, nước tiểu đục
• Tiểu khó, tia nước tiểu yếu, phải rặn
• Khát nhiều, uống nhiều, sụt cân (cần kiểm tra đường huyết)
• Phù chân, khó thở khi nằm

Hỗ trợ bổ thận, giảm tiểu đêm

Bên cạnh điều trị nguyên nhân theo chỉ định của bác sĩ, có thể tham khảo Viên Tiểu Đêm Japhaco – hỗ trợ bổ thận, hỗ trợ giảm các triệu chứng đi tiểu nhiều lần, tiểu đêm do thận kém. Với nam giới cần bổ thận, tăng cường sinh lực có thể tham khảo Ja. Bổ Thận.

Câu hỏi thường gặp

Tiểu đêm có phải là bệnh thận không?

Không hẳn. Tiểu đêm có nhiều nguyên nhân, từ thói quen uống nước đến tuyến tiền liệt, đái tháo đường, suy tim. Cần được thăm khám để tìm đúng nguyên nhân.

Có nên nhịn uống nước để bớt tiểu đêm?

Không nên nhịn uống cả ngày. Hãy uống đủ nước vào buổi sáng và chiều, chỉ giảm lượng nước vào 2–3 giờ trước khi ngủ.

Tiểu đêm bao nhiêu lần là bất thường?

Dậy đi tiểu từ 2 lần trở lên mỗi đêm và thường xuyên là bất thường, nên được bác sĩ đánh giá.

Tài liệu tham khảo

• MedlinePlus – Urinating more at night: https://medlineplus.gov/ency/article/003141.htm
• NHS – Urinary incontinence: https://www.nhs.uk/conditions/urinary-incontinence/