Trào ngược dạ dày thực quản: dấu hiệu nhận biết và cách kiểm soát

Cảm giác nóng rát lan từ vùng thượng vị lên ngực, ợ chua, có vị đắng trong miệng sau bữa ăn… là những biểu hiện quen thuộc của trào ngược dạ dày thực quản. Bệnh không nguy hiểm tức thời nhưng nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, chất lượng cuộc sống và gây tổn thương thực quản.

Trào ngược dạ dày thực quản là gì?

Bình thường, cơ vòng ở chỗ nối giữa thực quản và dạ dày đóng lại sau khi thức ăn đi qua, ngăn dịch dạ dày trào ngược lên. Khi cơ vòng này yếu hoặc mở không đúng lúc, acid và dịch tiêu hóa trào ngược lên thực quản, gây kích ứng niêm mạc.

Thỉnh thoảng bị ợ nóng sau một bữa ăn no là chuyện bình thường. Khi triệu chứng xuất hiện thường xuyên (từ 2 lần mỗi tuần trở lên) hoặc gây khó chịu kéo dài, đó có thể là bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).

Dấu hiệu thường gặp

Ảnh minh họa: cottonbro studio / Pexels

• Ợ nóng: cảm giác nóng rát sau xương ức, thường sau ăn hoặc khi nằm
• Ợ chua, ợ hơi, có vị chua hoặc đắng trong miệng
• Đau, khó chịu vùng thượng vị
• Buồn nôn, đầy bụng
• Ho khan kéo dài, khàn tiếng, vướng họng, đặc biệt vào buổi sáng
• Hôi miệng

Yếu tố làm trào ngược nặng hơn

• Ăn quá no, ăn khuya, nằm ngay sau khi ăn
• Thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, đồ cay
• Cà phê, rượu bia, nước có ga, sô-cô-la
• Hút thuốc lá
• Thừa cân, béo bụng, mặc quần áo bó sát vùng bụng
• Căng thẳng, thiếu ngủ
• Mang thai

Thay đổi lối sống – nền tảng kiểm soát trào ngược

Về ăn uống

• Chia nhỏ bữa ăn, ăn chậm, nhai kỹ
• Ăn tối trước khi đi ngủ ít nhất 3 giờ
• Hạn chế các món chua, cay, nhiều dầu mỡ và các đồ uống kích thích
• Ghi lại những món làm triệu chứng nặng hơn để chủ động tránh, vì mỗi người có "thủ phạm" khác nhau

Về sinh hoạt

• Không nằm ngay sau ăn; nên đi lại nhẹ nhàng 15–20 phút
• Kê cao đầu giường khoảng 15–20 cm (kê chân giường, không chỉ dùng thêm gối)
• Giảm cân nếu thừa cân
• Bỏ thuốc lá
• Mặc quần áo rộng rãi
• Kiểm soát căng thẳng bằng thể dục, thiền, ngủ đủ giấc

Khi nào cần đi khám ngay?

Hãy đến bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nếu có:

• Nuốt khó, nuốt đau, cảm giác thức ăn bị mắc lại
• Nôn ra máu hoặc chất giống bã cà phê
• Đi ngoài phân đen
• Sụt cân không rõ nguyên nhân
• Triệu chứng không cải thiện sau vài tuần thay đổi lối sống
• Đau ngực kèm khó thở, vã mồ hôi (cần loại trừ bệnh tim mạch)

Hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày

Bên cạnh thay đổi lối sống và điều trị theo chỉ định của bác sĩ, người hay bị ợ nóng, ợ chua có thể tham khảo các sản phẩm hỗ trợ trung hòa acid. Gel Dạ Dày Japhaco hỗ trợ giảm acid dịch vị, giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Câu hỏi thường gặp

Trào ngược dạ dày có tự khỏi không?

Trào ngược mức độ nhẹ có thể cải thiện rõ khi thay đổi chế độ ăn và lối sống. Tuy nhiên bệnh dễ tái phát nếu quay lại thói quen cũ. Trường hợp kéo dài cần được bác sĩ đánh giá và điều trị.

Uống sữa có giúp giảm ợ nóng không?

Sữa có thể làm dịu tạm thời, nhưng chất béo và đạm trong sữa có thể kích thích dạ dày tiết thêm acid sau đó. Không nên dùng sữa như một cách "chữa" ợ nóng.

Trào ngược có gây ho kéo dài không?

Có. Dịch trào ngược có thể kích thích họng và đường thở, gây ho khan, khàn tiếng kéo dài, nhất là về đêm và sáng sớm.

Tài liệu tham khảo

• NHS – Heartburn and acid reflux: https://www.nhs.uk/conditions/heartburn-and-acid-reflux/
• NIDDK – Acid Reflux (GER & GERD) in Adults: https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/acid-reflux-ger-gerd-adults