Viêm đại tràng nên ăn gì, kiêng gì?

Đau bụng âm ỉ, đầy hơi, đi ngoài nhiều lần hoặc lúc táo lúc lỏng là những biểu hiện quen thuộc ở người bị viêm đại tràng. Bên cạnh việc thăm khám và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, chế độ ăn uống hợp lý giúp giảm khó chịu, hạn chế đợt bùng phát và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Viêm đại tràng là gì?

Đại tràng (ruột già) là đoạn cuối của ống tiêu hóa, có nhiệm vụ hấp thu nước và tạo khuôn phân. Khi niêm mạc đại tràng bị viêm, người bệnh có thể gặp:

Đau bụng, quặn bụng, thường ở vùng bụng dưới
Đầy hơi, chướng bụng
Đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, có thể lẫn nhầy
Rối loạn đại tiện: lúc táo bón, lúc tiêu chảy

Trong đời sống hằng ngày, cụm từ "viêm đại tràng" thường được dùng chung cho nhiều tình trạng khác nhau như viêm đại tràng mạn tính, viêm loét đại tràng hay hội chứng ruột kích thích. Mỗi tình trạng có cách xử trí riêng, vì vậy việc thăm khám để chẩn đoán đúng là rất cần thiết.

Khi nào cần đi khám ngay?

Hãy đến cơ sở y tế sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

Đi ngoài ra máu hoặc phân đen
Sụt cân không rõ nguyên nhân
Sốt, đau bụng dữ dội
Tiêu chảy kéo dài nhiều ngày, có dấu hiệu mất nước
Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài ở người trên 45 tuổi – cần được tầm soát các bệnh lý đại trực tràng

Nhóm thực phẩm nên ăn

Ảnh minh họa: FOX / Pexels

Tinh bột dễ tiêu: cơm nấu mềm, cháo, bún, phở, khoai lang, khoai tây
Đạm dễ tiêu, ít mỡ: cá hấp, thịt nạc, thịt gà bỏ da, trứng nấu chín kỹ, đậu phụ
Rau củ nấu chín: bí đỏ, cà rốt, su su, bầu, mướp – ưu tiên rau non, nấu mềm
Trái cây chín mềm: chuối chín, đu đủ chín, táo hấp
Thực phẩm lên men: sữa chua có thể hữu ích với một số người nếu dung nạp tốt
Đủ nước: uống nước ấm rải rác trong ngày, đặc biệt khi bị tiêu chảy

Nhóm thực phẩm nên hạn chế

Rượu bia, cà phê, nước ngọt có ga – dễ kích thích ruột
Đồ cay nóng như ớt, tiêu, mù tạt
Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh
Thực phẩm sống, tái, chưa nấu chín như gỏi, tiết canh, rau sống không đảm bảo vệ sinh
Sữa và chế phẩm từ sữa nếu bạn có biểu hiện không dung nạp lactose (đầy hơi, tiêu chảy sau khi uống sữa)
Thực phẩm dễ sinh hơi như đậu khô, bắp cải, hành sống – tùy theo cơ địa từng người

Ăn thế nào khi đang có triệu chứng?

Trong những ngày đau bụng, đi ngoài nhiều lần:

Chia nhỏ bữa ăn, ăn 5–6 bữa nhỏ thay vì 2–3 bữa lớn
Ưu tiên món mềm, ít chất xơ thô như cháo, súp, cơm nát; tạm hạn chế rau sống và các loại hạt
Ăn chậm, nhai kỹ, không ăn quá no
Bổ sung nước và điện giải nếu tiêu chảy

Khi triệu chứng đã ổn định, hãy tăng dần lượng rau củ, trái cây và ngũ cốc để cung cấp chất xơ, giúp đường ruột hoạt động đều đặn.

Mẹo nhỏ: ghi nhật ký ăn uống

Mỗi người có thể "nhạy cảm" với những loại thực phẩm khác nhau. Ghi lại món đã ăn và triệu chứng sau đó trong 2–4 tuần sẽ giúp bạn nhận ra thực phẩm nào khiến bụng khó chịu để chủ động tránh.

Lối sống hỗ trợ đường ruột khỏe mạnh

Ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa
Ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng kéo dài
Vận động nhẹ nhàng như đi bộ 30 phút mỗi ngày
Hạn chế tự ý dùng kháng sinh, thuốc giảm đau khi chưa có chỉ định

Bên cạnh chế độ ăn uống và lối sống, một số thực phẩm bảo vệ sức khỏe từ thảo dược có thể hỗ trợ giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa. Đại Tràng Japhaco với thành phần mộc hoa trắng, bạch truật, sa nhân hỗ trợ giảm triệu chứng rối loạn tiêu hóa như đau bụng, đầy hơi, đi ngoài nhiều lần do viêm đại tràng.

Câu hỏi thường gặp

Người viêm đại tràng có được uống sữa không?

Có thể, nếu bạn không bị không dung nạp lactose. Nếu uống sữa thường bị đầy hơi, tiêu chảy, hãy thử sữa chua hoặc sữa không chứa lactose.

Viêm đại tràng có nên ăn rau sống?

Nên hạn chế, đặc biệt trong giai đoạn đang có triệu chứng. Rau nấu chín mềm dễ tiêu hơn và an toàn hơn về mặt vệ sinh thực phẩm.

Viêm đại tràng có khỏi hẳn được không?

Tùy từng thể bệnh. Một số trường hợp cải thiện tốt khi điều chỉnh ăn uống và lối sống, một số thể bệnh mạn tính cần theo dõi lâu dài theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa.

Tài liệu tham khảo

NHS – Ulcerative colitis: https://www.nhs.uk/conditions/ulcerative-colitis/
NHS – Irritable bowel syndrome (IBS): https://www.nhs.uk/conditions/irritable-bowel-syndrome-ibs/
NIDDK – Eating, Diet, & Nutrition for Ulcerative Colitis: https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/ulcerative-colitis/eating-diet-nutrition

Viêm đại tràng nên ăn gì, kiêng gì để giảm khó chịu?